Neredeyiz, nereye gidiyoruz?



18-12-2020 01:04

Güray Öz

Engels’in materyalist tarih anlayışını özetleyen çok bilinen yorumu özetle şöyledir: “Tarihteki belirleyici unsur son tahlilde gerçek hayattaki üretim ve yeniden üretimdir. Bundan daha fazlasını ne Marx ileri sürdü ne de ben. Dolayısıyla birileri çıkıp bu iddiayı saptırır, ekonomik unsurun yegane belirleyici unsur olduğunu iddia ederse onu anlamsız, soyut ve abes bir ifadeye dönüştürmüş olur.” Engels daha sonra ekonomik durumun temel olmakla birlikte üst yapının çeşitli unsurlarının tarihsel mücadelenin seyri üzerinde etkide bulunduğunu söyler. Unsurları sayarken de sınıf mücadelesinin siyasal formlarını ve sonuçlarını öne alır. Sonuçta unsurlar arasındaki ilişkiye, etkileşime de dikkat çeker ve “sonsuz tesadüfler yığını (...) ortasında ekonomik unsur kendini zorunlu olarak ortaya koyar.” diye tamamlar.

Yazının devamı için tıklayınız