'İsrail-Türkiye arasındaki Mavi Marmara anlaşmasının açıklanmayan maddeleri var' iddiası

Mavi Marmara davası sonrası İsrail ve Türkiye arasında imzalanan anlaşmanın kamuoyuna duyurulmayan 5 maddesi daha olduğu iddia edildi.



04-03-2019 13:52

İsrail ile Türkiye arasındaki Mavi Marmara krizini sonlandıran anlaşmanın, her iki ülkenin de kamuoylarına açıklanmayan beş gizli maddesi olduğu öne sürüldü.

İsrail’de hukuk alanında çalışan İsrail Hukuk Merkezi (Israel Law Center – ILC) adlı sivil toplum kuruluşu tarafından ortaya atılan iddiaya göre, Türkiye'nin anlaşma kapsamında, Mavi Marmara baskınından sorumlu oldukları gerekçesiyle İsrailli yetkililer hakkında ulusal mahkemelerde açılan davaları düşürme konusunda yazılı taahhüt verdi. Tarafların ‘karşılıklı terör saldırılarının engellenmesi’ üzerinde de anlaştığı da öne sürüldü.

YAYINLANMAYAN 5 MADDE İDDİASINA DIŞİŞLERİNDEN YANIT YOK

ILC'nin Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne 2016’da imzalanan İsrail-Türkiye anlaşmasının tam metni olduğunu iddia ettiği bir belge göndermesiyle ortaya çıkan metinde daha önce kamuoyuna açıklanan 6 madde dışında 5 madde daha yer aldı.

Haberi duyuran BBC Türkçe, bu metnin ve ek maddelerin doğruluğunu teyit amaçlı temas kurduğu Türkiye ve İsrail Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin ‘sorulara yanıt vermemeyi ve yorum yapmamayı tercih ettiğini’ kaydetti.

ILC'nin yayınladığı belgeye göre açıklanmayan maddeler şöyle:

1- YASAL İŞLEMLER SONLANDIRILACAK

Türk hükümeti, anayasadaki güçler ayrılığı sınırları içinde, filo olayıyla alakalı olarak Türkiye’de süren tüm ulusal yasal işlemlerin hızlı şekilde sonlandırılması için çalışacak. Her şekilde, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, filo olayıyla ilgili Türkiye’de süren her yasal işlem, ulusal yetkili mahkemelerde sonlandırılacak.

2- KENDİ VATANDAŞLARINI KENDİLERİ YARGILAYACAKLAR

İsrail ve Türkiye, anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından her bir ülkenin, kendi vatandaşları aleyhindeki suç duyurularını incelemek ve uygun olduğunda dava açmak için özel yargı yetkilerine sahip olması konusunda anlaşmıştır.

3- KARŞILIKLI TERÖR FAALİYETLERİ ENGELLENECEK

Türkiye ve İsrail, kendilerine ait topraklardan birbirlerine karşı herhangi bir terörist ya da askeri faaliyete izin vermeyeceğini ya da yurt dışındaki bu tarz faaliyetleri desteklemeyeceğini beyan eder. Bu maksatla, Türkiye ve İsrail, kendi topraklarında herhangi bir örgüt ya da kuruluşun karşı tarafa karşı bu tarz faaliyetlere girişmemesi, planlamaması, yürütmemesi, yönetmemesi ya da finanse etmemesi için gereken tüm önlemleri alacağını garanti eder.

4- GAZZE’YE YARDIM, ‘BÖLGEDE SÜKUNET’ ŞARTINA BAĞLANDI

İsrail, Türkiye ile Gazze şeridindeki nüfusun yararlanacağı projelerde işbirliği yapmaktan memnuniyet duyacaktır. Bu maksatla, aşağıdakiler üzerinde anlaşmışlardır:

-Türkiye’den ithal edilen sivil malların Gazze şeridine İsrail’den açılan kara sınırları üzerinden geçmesi, Filistin yönetiminin yerel temsilcileriyle koordinasyon da dahil olmak üzere, yürürlükte olan prosedür ve protokollere ve güvenlik kaygılarına bağlıdır. Türkiye’den gelen inşaat malzemelerinin Gazze şeridine girişi, Gazze Yeniden İnşa Mekanizması koşullarına uygun şekilde yapılacaktır.

-Türkiye, Gazze şeridine, İsrail ve Filistin Yönetimi’nin Gazze’de çalışmasına onay verdiği bankalar üzerinden para gönderebilecektir, bu da İsrail’in güvenlik kaygılarına bağlıdır.

-İsrail, Türkiye’nin Gazze şeridinde bir deniz suyu arıtma tesisi açma niyetini memnuniyetle karşılar. Türkiye, bu tesisi, tek başına ya da ilgilenen diğer ülkelerle işbirliği halinde inşa etme niyetini beyan etmiştir, bu da İsrail’in önceden vereceği onaya güvenlik kaygılarına bağlıdır.

-Gazze şeridiyle ilgili uzlaşmaya varılan yukarıdaki tüm maddelerin, bölgede sükûnet sağlandığı sürece uygulanması kabul edilmiştir.

5- ANLAŞMA İLE SORUNLAR SONLANACAK

İsrail ve Türkiye, 22 Mart 2013’de varılan uzlaşmanın, 28 Haziran 2016’da imzalanan anlaşmanın ve bu ekte belirtilen düzenlemelerin, filo olayı ve sonrasında ortaya çıkan gelişmeler ve sonuçlarıyla alakalı süren tüm sorunları kapsadığı ve hepsini sonlandırdığı kabul edilir.

NE OLMUŞTU?

31 Mayıs 2010’da 10 Türk vatandaşının hayatını kaybettiği kanlı Mavi Marmara baskının ardından Türkiye ile İsrail arasındaki diplomatik ilişkilerin seviyesi düşürülmüş, 28 Haziran 2016’da imzalanan anlaşma ise İsrail ile Türkiye arasında normalleşme sağlamış, Ağustos 2016’da TBMM’de kabul edilmişti. Ancak Meclis’te kabul edilen anlaşma resmi kayıtlara altı madde olarak girmişti.

Bu altı madde, İsrail’in hayatını kaybedenlerin yakınları için tazminat olarak Türkiye’ye 20 milyon dolar ödemesini, bunun karşılığında filo hadisesiyle ilgili İsrail devletine ya da vatandaşlarına yönelik Türkiye’de açılacak herhangi bir davadan muaf tutulmasını öngörüyordu.