İnsan 'genleri değiştirilebilir': Tasarım bebekler mi geliyor?

İngiltere’de insan embriyosunun genetik olarak değiştirme konusunda inceleme yapılması, ‘gelecek nesillerin DNA'ları üzerinde değişiklik yapma iznimiz olmalı mı olmamalı mı?’ sorusunu akıllara getiriyor.



17-07-2018 13:40

İngiltere'de bağımsız bir tıbbi gözlemci kurumu, bir insan embriyosunu genetik olarak değiştirme konusunda etik olarak bir sakınca bulunmadığını savunuyor.

The Nuffield Council on Bioethics isimli kuruluşun komisyonunun hazırladığı raporda, genom değiştirme yasalaşmadan önce tıbbi ve sosyolojik olarak daha fazla araştırma yapılması ve gerekli önlemlerin alınması çağrısı yapıldı.

Komisyon Başkanı Profesör Karen Yeung, "Toplum için sonuçları geniş çaplı, derin ve uzun dönemli" dedi.

İngiltere'de insan embriyolarının genlerinin değiştirilmesi üreme çalışmaları alanında yasal değil, ancak bazı araştırmalar için izin verilebiliyor.

GENEM DÜZENLEMENİN ETKİSİ NASIL OLUR?

Genom düzenleme, embriyolardaki, spermlerdeki ya da yumurtalardaki sorunlu kodları kalıcı olarak değiştirerek ya da silerek, genetik hastalıkların önüne geçilmesi amaçlı kullanılabilir.

Fakat aynı zamanda tasarım bebeklerin önünü açacağı endişesiyle etik tartışmaları da beraberinde getiriyor.

BAŞKA BİR GÖZLEMCİ GRUP: BU ETİK DIŞI VE YASAK!

BBC Türkçe’nin aktardığı habere göre Human Genetics Alert isimli bağımsız gözlemci grubundan Doktor David King, raporu sert bir dille şöyle eleştiriyor:

"Bu kesinlikle utanç verici. Öjenik genetik mühendisliği hakkında 30 yıldır uluslararası yasak var. Ancak bu bilim insanları, tıbbı bir faydası olmasa da, kendilerinin işin doğrusunu bildiklerini düşünüyorlar. The Nuffield Council on Bioethics 'Tasarım bebeklere hayır' demeyi bile gerekli görmüyor. İngiltere halkı 15 yıl önce genetiği değiştirilmiş besinleri istemediklerine karar verdi. Genetiği değiştirilmiş bebekleri isterler mi sanıyorsunuz?"

Konsey kararların iki temel prensibe dayanması gerektiğini savunuyor:

-Gelecek nesle ait bireyin refahı

-Toplumun refahı

Kararda, genom düzenlemenin "toplumda dezavantajları, ayrımcılığı ya da bölünmeyi artırmaması gerektiği" belirtiliyor.

Konsey, bu konuda toplumda geniş ve kapsayıcı bir toplumsal tartışma olması gerektiğini de kaydediyor.

GEN DEĞİŞTİRME NASIL OLUYOR? ZARARLARI VAR MI?

CRISPR (Gen değiştirme teknolojisi) 2012 yılında keşfedildi.

CRISPR teknolojisinde, Cas9 proteinini DNA'yı kesebilmek için bir moleküler makas olarak kullanılıyor.

Bilim insanları bu teknolojiyi laboratuvarlarda insan hücrelerindeki hastalıklara yol açan DNA'ları kesmek için kullanıyor.

Ancak uzmanlara göre, bu yöntem mükemmel olmaktan çok uzakta.

Zira çok fazla DNA'nın kesilmesiyle sonuçlanabiliyor.

Bu da diğer önemli genlerin değişmesine yol açarak, kanseri tetikleyebiliyor.

Genom değiştirmenin en tartışmalı konusu ise, gelecek jenerasyonlara aktarılacak genler üzerinde değişiklik yapılması potansiyeli.

Wellcome Sanger Enstitüsü'nden bilim insanlarının yakın zamanda yaptığı bir araştırmaya göre, CRISPR/Cas9 gen değiştirme yöntemi tahmin edildiğinden daha fazla gene zarar verebilir.

20 YILI BULABİLİR

The Nuffield Council on Bioethics üyeleri Pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, bu konuda daha ileri çalışmaların yapılması gerektiğini söylediler ve genom düzenlemenin kullanılabilir hale gelmesinin 20 yılı bulabileceğini kaydettiler.